Τι είναι οι παραρρίνιοι κόλποι;

Υπάρχουν 4 ζευγάρια παραρρινίων κόλπων στο κεφάλι και βοηθούν στον έλεγχο της θερμοκρασίας και της υγρασίας του αέρα που φτάνει στους πνεύμονες. Οι παραρρίνιοι κόλποι έχουν το μέγεθος μπιζελιού στο νεογέννητο και μεγαλώνουν κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβίας. Τελικά, γίνονται κοιλότητες που έχουν την ίδια επένδυση όπως και το εσωτερικό της μύτης. Συνδέονται με το εσωτερικό της μύτης μέσω μικρών ανοιγμάτων που λέγονται στόμια.

Φυσιολογικά, η μύτη και οι παραρρίνιοι κόλποι παράγουν 750 mlβλέννας καθημερινά. Οι εκκρίσεις αυτές περνάνε φυσιολογικά στη μύτης και μέσα τους παγιδεύονται μόρια σκόνης, βακτήρια και άλλα παθογόνα. Η βλέννα μεταφέρεται στο πίσω μέρος του λαιμού από εκατομμύρια μικροσκοπικά τριχίδια που επενδύουν εσωτερικά τη μύτη. Στο πίσω μέρος του λαιμού η βλέννα καταπίνεται. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το αντιλαμβάνονται αυτό αφού είναι μία φυσιολογική δοκιμασία.

Τύποι παραρρινοκολπίτιδας

Υπάρχουν δύο μορφές παραρρινοκολπίτιδας. Η οξεία, έχει συνήθως σοβαρά συμπτώματα,  αλλά υποχωρεί γρήγορα. Οξεία παραρρινοκολπίτιδα αναπτύσσεται συνήθως μετά από ένα κρυολόγημα. Τυπικά, παρατηρείται μία κιτρινοπράσινη έκκριση μία εβδομάδα μετά την έναρξη του κρυολογήματος και αυτό συνοδεύεται με ισχυρό πόνο γύρω από τα μάγουλα, τα μάτια ή το μέτωπο. Μπορεί επίσης να υπάρχει πρήξιμο στο πρόσωπο, πυρετός και πονόδοντος.

Η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα διαρκεί πολλές εβδομάδες. Μπορεί να προκληθεί από μία οξεία παραρρινοκολπίτιδα που δεν υποχωρεί ή ως αποτέλεσμα μίας αλλεργίας που επηρεάζει την εσωτερική επένδυση της μύτης και των παραρρινίων κόλπων. Κοινά συμπτώματα είναι το βούλωμα της μύτης, πονοκέφαλος, ρινικές εκκρίσεις, πυρετός (συνήθως δέκατα), μειωμένη όσφρηση, πόνος στο πρόσωπο και δυσοσμία στόματος

Λοιμώξεις

Οι περισσότεροι ενήλικες θα κρυώσουν μέχρι τρεις φορές τον χρόνο. Τα παιδιά ίσως συχνότερα. Συχνά μετά από ένα απλό κρυολόγημα, το οποίο είναι ιογενούς αιτιολογίας,  μπορεί κανείς να νοσήσει από μία βακτηριακή λοίμωξη. Όταν η βλέννα αλλάζει από διάφανη σε κιτρινοπράσινη αυτό είναι ένδειξη πως αναπτύσσεται βακτηριακή λοίμωξη. Τόσο οι ιογενείς όσο και οι βακτηριακές λοιμώξεις προκαλούν πρήξιμο των ιστών στο εσωτερικό της μύτης και κάνουν τη φυσιολογική βλέννη πιο πηκτή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καθυστερεί ή και να σταματά η παροχέτευση της βλέννης από τους παραρρίνιους κόλπους και να προκαλείται παραρρινοκολπίτιδα

Ερεθιστικές Ουσίες

Η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο καπνός και χημικά όπως για παράδειγμα παρασιτοκτόνα σπρέι, απολυμαντικά και απορρυπαντικά μπορούν να προκαλέσουν πρήξιμο της εσωτερικής επένδυσης της μύτης, μπούκωμα και απόφραξη των στομίων των κόλπων, με τελικό αποτέλεσμα την παραρρινοκολπίτιδα.

Αλλεργίες

Οι αλλεργίες μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή εντός της μύτης. Συνήθη συμπτώματα είναι το βούλωμα της μύτης, εκκρίσεις, φτέρνισμα και φαγούρα στα μάτια. Η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα συνδυάζεται μερικές φορές με άσθμα. Οι αλλεργίες ευθύνονται για το άσθμα σε μερικούς ασθενείς, και μπορούν επίσης να προκαλέσουν βούλωμα της μύτης, το οποίο επιδεινώνει το άσθμα.

Δομικά προβλήματα της μύτης

Συχνά, δομικά προβλήματα εντός της μύτης μπορούν να προκαλέσουν απόφραξη. Μερικά από αυτά μπορεί να προκληθούν μετά από τραυματισμό, ενώ σε άλλες περιπτώσεις πρόκειται για προβλήματα που δημιουργούνται κατά την ανάπτυξη της μύτης. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα δομικά αυτά προβλήματα είναι τόσο σοβαρά που μπορεί να οδηγήσουν σε εγκλωβισμό της βλέννας, απόφραξη των στομίων των κόλπων και παραρρινοκολπίτιδα.

Διάγνωση και θεραπεία

Η οξεία παραρρινοκολπίτιδα αντιμετωπίζεται συνήθως με αντιβιοτικά και φάρμακα που μειώνουν το πρήξιμο της εσωτερικής επένδυσης της μύτης, π.χ. αποσυμφορητικά. Η χρόνια παραρρινοκολπίτιδα μπορεί να απαιτήσει μακρά φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπισή της. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει αντιβιοτικά, αποσυμφορητικά και κορτιζονούχα σπρέι. Στην περίπτωση ασθενών με αλλεργία, μπορεί να χρησιμοποιηθούν αντισταμινικά. Στην μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών, η παραρρινοκολπίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με φάρμακα.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη χρήση φαρμάκων και η χειρουργική επέμβαση είναι επιβεβλημένη. Η διάγνωση της παραρρινοκολπίτιδας απαιτεί τη χρήση ενός ενδοσκοπίου με το οποίο ο γιατρός μπορεί να εξετάσει το εσωτερικό της μύτης και τα στόμια των κόλπων.

Χειρουργική επέμβαση

Η χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται όταν η φαρμακευτική αγωγή αποτύχει. Οι περισσότερες χειρουργικές επεμβάσεις των κόλπων γίνονται χωρίς εξωτερική τομή. Συνήθως απαιτείται προηγουμένως μία αξονική τομογραφία των παραρρινίων κόλπων, η οποία βοηθά στον σχεδιασμό της επέμβασης.