Πώς επεκτείνεται ο καρκίνος;

Οι περισσότεροι καρκίνοι που αναπτύσσονται στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου (λαιμός) έχουν την ικανότητα να επεκτείνονται σε άλλα μέρη του σώματος. Οι επεκτάσεις αυτές ονομάζονται μεταστάσεις. Ο καρκίνος μπορεί να επεκταθεί με διάφορους τρόπους, συχνότερα μέσω του λεμφικού συστήματος στους κοντινούς λεμφαδένες, ή και μέσω του αίματος σε απομακρυσμένα όργανα όπως το ήπαρ (συκώτι).

Στην περίπτωση του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου, η επέκταση σε γειτονικούς λεμφαδένες είναι αρκετά συχνή, αλλά η μετάσταση σε απομακρυσμένα όργανα ασυνήθης. Οι λεμφαδένες λειτουργούν σαν φίλτρα που αιχμαλωτίζουν βακτήρια, ιούς και καρκινικά κύτταρα στο σώμα. Οι λεμφαδένες του λαιμού δέχονται τη λέμφο από το δέρμα της κεφαλής και του λαιμού, το στόμα, τον φάρυγγα, και τον λάρυγγα. Όταν ένα καρκινικό κύτταρο συλληφθεί από έναν λεμφαδένα, μπορεί να μεγαλώσει και να πολλαπλασιαστεί εντός του λεμφαδένα, ενώ μερικές φορές μπορεί να επεκταθεί σε γειτονικούς λεμφαδένες.

Τι είναι ο λεμφαδενικός καθαρισμός;

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι λεμφαδενικού καθαρισμού

  1. Ριζικός λεμφαδενικός καθαρισμός είναι η χειρουργική επέμβαση που έχει ως στόχο την αφαίρεση όλων των λεμφαδένων του λαιμού, από το σαγόνι έως και την κλείδα. Η επέμβαση αυτή γίνεται αν έχουμε ενδείξεις πως υπάρχουν περισσότεροι του ενός λεμφαδένες που έχουν διηθηθεί από τον καρκίνο. Οι λεμφαδένες είναι συχνά μικροί και κολλημένοι σε άλλα όργανα του λαιμού, και έτσι συνήθως χρειάζεται να αφαιρέσουμε και άλλο ιστό πλην των λεμφαδένων, ώστε να είμαστε βέβαιοι πως έχει απομακρυνθεί όλος ο καρκίνος από τον λαιμό. Οι ιστοί που απομακρύνονται είναι τμήματα του λαιμού για τα οποία είμαστε σίγουροι πως ο ασθενής μπορεί να ζήσει φυσιολογικά και χωρίς αυτά.
  2. Μερικός λεμφαδενικός καθαρισμός γίνεται όταν υπάρχει υποψία πως υπάρχουν μικροσκοπικά ίχνη καρκινικών κυττάρων μέσα σε λεμφαδένες του λαιμού. Στην περίπτωση αυτή αφαιρούμε την ομάδα λεμφαδένων που είναι πιθανότερο να έχουν επηρεαστεί από τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου

Και στους 2 τύπους λεμφαδενικού καθαρισμού στέλνουμε τον ιστό που αφαιρούμε για βιοψία ώστε να διαπιστώσουμε αν και σε ποιους λεμφαδένες έχει επεκταθεί ο καρκίνος.

Τι να περιμένω από την επέμβαση;

Οι περισσότεροι ασθενείς θα εισαχθούν μία μέρα πριν την επέμβαση στο νοσοκομείο. Σε πολλές περιπτώσεις, ο λεμφαδενικός καθαρισμός είναι κομμάτι μιας μεγαλύτερης επέμβασης που έχει προγραμματιστεί, ώστε μαζί με τους λεμφαδένες να αφαιρεθεί και ο πρωτοπαθής όγκος (η περιοχή όπου πρωτοεμφανίστηκε ο καρκίνος, πριν επεκταθεί στους λεμφαδένες). Η επέμβαση γίνεται υπό γενική αναισθησία. Συνήθως υπάρχει μία ή δύο μεγάλες τομές στον λαιμό.

Στο τέλος της επέμβασης θα υπάρχουν ένα ή δύο πλαστικά σωληνάκια που ξεκινούν από τον λαιμό καθώς και ράμματα ή κλιπς. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν ιδιαίτερο πόνο μετά την επέμβαση. Κάποιες φορές μπορεί να αφαιρεθεί ένας μεγάλος μυς στα πλάγια του λαιμού, με συνέπεια ο λαιμός να δείχνει κάπως πιο επίπεδος στην πλευρά της επέμβασης. Επίσης, ο λαιμός μπορεί να γίνει πιο σκληρός και δύσκαμπτος μετά την επέμβαση.

Πιθανές επιπλοκές

Μουδιασμένο δέρμα: το δέρμα στην πλευρά του λαιμού που γίνεται η επέμβαση μπορεί να το αισθάνεται ο ασθενής μουδιασμένο. Αυτό θα βελτιωθεί ως ένα βαθμό με το πέρασμα του χρόνου, είναι δύσκολο όμως να πει κανείς αν αυτό θα επιστρέψει στο φυσιολογικό και πότε.

Δύσκαμπτος και σκληρός λαιμός: μπορεί να συμβεί σε μερικούς ασθενείς

Αιμάτωμα: Μερικές φορές τα σωληνάκια που μπαίνουν κάτω από το δέρμα μετά το χειρουργείο μπλοκάρουν και έτσι το αίμα μαζεύεται κάτω από το δέρμα δημιουργώντας ένα αιμάτωμα. Αν συμβεί κάτι τέτοιο πρέπει να επιστρέψουμε στο χειρουργείο για να αφαιρέσουμε το αίμα και να αντικαταστήσουμε τα σωληνάκια. 

Λεμφικό συρίγγιο: Η λέμφος είναι το υγρό που κυκλοφορεί εντός των λεμφαγγείων. Κάποιες φορές, ένα από αυτά τα κανάλια που κουβαλάνε την λέμφο και λέγεται μείζων θωρακικός πόρος, μπορεί να τραυματιστεί κατά τη διάρκεια του χειρουργείου και να στάζει. Στην περίπτωση αυτή, λέμφος μπορεί να μαζευτεί κάτω από το δέρμα , και κάποιες φορές χρειάζεται να μείνει κανείς περισσότερο στο νοσοκομείο ή και να επιστρέψει στο χειρουργείο για να διορθωθεί ο μείζων θωρακικός πόρος.   

Τραυματισμός του παραπληρωματικού νεύρου: αυτό είναι το νεύρο που νευρώνει έναν από τους μύες του ώμου. Γίνεται προσπάθεια κατά τη διάρκεια του χειρουργείου να προστατευτεί το νεύρο αυτό, αλλά κάποιες φορές είναι απαραίτητο να αφαιρεθεί, γιατί βρίσκεται πολύ κοντά στον όγκο. Στην περίπτωση αυτή, ο ώμος μπορεί να γίνει λίγο δυσκίνητος, και μπορεί να είναι δύσκολο για τον ασθενή να σηκώσει το χέρι του πάνω από το επίπεδο του ώμου. Τέλος, ο ασθενής μπορεί να έχει μία δυσκολία στο να σηκώνει βάρη, όπως βαριές σακούλες με ψώνια.

Τραυματισμός του υπογλώσσιου νεύρου: Πολύ σπάνια, το νεύρο αυτό το οποίο κινεί τη γλώσσα, πρέπει να αφαιρεθεί, αν έχει επηρεαστεί από τον όγκο. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να γίνει δύσκολο για τον ασθενή να καθαρίσει το φαγητό από την πλευρά αυτή του στόματος, ή να αποκτήσει δυσφαγία.

Τραυματισμός του επιχείλιου κλάδου του προσωπικού νεύρου: Το νεύρο αυτό επίσης κινδυνεύει κατά τη διάρκεια της επέμβασης, αλλά πάντα προσπαθούμε σκληρά να το διατηρήσουμε. Αν τραυματιστεί προκαλείται μία σχετική αδυναμία στη σύστοιχη γωνία του στόματος. Αυτό γίνεται πιο εμφανές, όταν ο ασθενής προσπαθεί να χαμογελάσει.

Θα χρειαστώ και κάποιου άλλου είδους θεραπεία;

Αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την θεραπεία που έχει ήδη λάβει ο ασθενής, που εντοπίζεται ο όγκος και τι τύπου είναι ο καρκίνος. Κάποιες φορές απαιτείται επιπρόσθετα ακτινοθεραπεία, όταν αυτό βελτιώνει τα ποσοστά επιβίωσης.

Πόσο καιρό θα χρειαστεί να μείνω εκτός δουλειάς;

Αυτό εξαρτάται από το είδος της θεραπείας και πρέπει να συζητηθεί με τον χειρουργό. Γενικά, απαιτούνται περίπου 3 εβδομάδες.