Τι είναι ο υπογνάθιος αδένας;

Οι υπογνάθιοι αδένες είναι ένα ζευγάρι σιελογόνων αδένων κάτω από το σαγόνι. Κάθε αδένας παράγει σάλιο το οποίο μέσω ενός σωληνίσκου (πόρου) φτάνει σε ένα μικρό άνοιγμα στο έδαφος του στόματος, κάτω από τη γλώσσα. Η παραγωγή σάλιου αυξάνεται όταν τρώμε. Το σάλιο που παράγεται από τον υπογνάθιο αδένα είναι πιο παχύρευστο σε σχέση με αυτό που παράγεται από τους άλλους σιελογόνους αδένες. Εξαιτίας της πυκνότητάς του μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει στη δημιουργία μικρών λίθων.

Τι προβλήματα μπορεί να προκληθούν από τον υπογνάθιο αδένα;

Το συνηθέστερο πρόβλημα είναι η απόφραξη του πόρου του. Αυτό μπορεί να προκληθεί από μία μικρή πέτρα ή απλά ένα στένωμα του πόρου. Η απόφραξη του πόρου μπορεί να προκαλέσει μία επώδυνη διόγκωση του αδένα όταν τρώμε. Κάποιες φορές το πρήξιμο του αδένα μπορεί να περάσει από μόνο του. Όταν όμως η απόφραξη είναι σημαντική μπορεί να οδηγήσει σε μία επίμονη φλεγμονή του αδένα. Πιο σπάνια, ένα ανώδυνο ογκίδιο μπορεί να αναπτυχθεί στον υπογνάθιο αδένα. Τα ογκίδια αυτά είναι συνήθως καλοήθη αλλά χρειάζονται διεξοδικό έλεγχο, αφού στο 50% των περιπτώσεων μπορεί να είναι ή να γίνουν κακοήθη (καρκίνος). Ακόμα και οι καλοήθεις όγκοι μπορούν με το πέρασμα του χρόνου να γίνουν μεγαλύτεροι

Τι εξετάσεις είναι πιθανόν να γίνουν;

  • Απλή ακτινογραφία ή Αξονική Τομογραφία του υπογνάθιου αδένα στην προσπάθειά μας να δούμε αν υπάρχουν πέτρες στον αδένα ή τον πόρο
  • Σιελόγραμμα: Ο ακτινολόγος γεμίζει τον πόρο με σκιαγραφικό και στη συνέχεια λαμβάνονται απλές ακτινογραφίες. Η εξέταση αυτή θα δείξει αν υπάρχουν πέτρες ή κάποιο στένωμα του πόρου
  • Υπέρηχο: Πολύ χρήσιμο στη διερεύνηση διογκώσεων του αδένα
  • Βιοψία με λεπτή βελόνη. Συχνά συνδυάζεται με υπέρηχο. Μας δίνει πληροφορίες για τη φύση της διόγκωσης. Ο ακτινολόγος χρησιμοποιεί μία λεπτή βελόνα για να αναρροφήσει κύτταρα από τον όγκο. Τα κύτταρα αποστέλλονται στο κυτταρολογικό εργαστήριο για ανάλυση

Γιατί να γίνει επέμβαση στον υπογνάθιο αδένα;

Εάν οι πέτρες που βρίσκονται στον πόρο δεν εξέλθουν από μόνες τους, ο αδένας μπορεί να πρηστεί και να προκαλεί πόνο όταν τρώμε. Οι πέτρες αυτές μπορεί να αφαιρεθούν. Η επέμβαση μπορεί να γίνει με τοπική ή γενική νάρκωση. Ο ιατρός ΩΡΛ θα συζητήσει τις επιλογές αυτές με τον ασθενή.

Εάν οι πέτρες βρίσκονται μέσα στον αδένα, ο αδένας μπορεί να παραμείνει μόνιμα διογκωμένος και επώδυνος ενώ η φλεγμονή μπορεί να επεκταθεί στο λαιμό προκαλώντας επιπλοκές δυνητικά επικίνδυνες για τη ζωή. Στην περίπτωση αυτή ο αδένας θα πρέπει να αφαιρεθεί.

Εάν έχει αναπτυχθεί κάποιος όγκος πάνω στον αδένα, ο ΩΡΛ χειρουργός μπορεί να συστήσει αφαίρεση του. Με την αφαίρεση του αδένα μπορεί να διαπιστωθεί αν ο όγκος είναι καλοήθης ή κακοήθης.

Η επέμβαση αφαίρεσης του υπογνάθιου αδένα

Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική νάρκωση και διαρκεί μία ώρα. Γίνεται μία τομή στο λαιμό, κάτω από το σαγόνι. Στο τέλος της επέμβασης μπορεί να τοποθετηθεί ένα σωληνάκι παροχέτευσης το οποίο εμποδίζει τη συλλογή αίματος κάτω από το δέρμα και συνήθως αφαιρείται την επόμενη μέρα. Οι περισσότεροι ασθενείς μένουν μία με δύο μέρες στο νοσοκομείο. Συνήθως, απαιτείται ο ασθενής να μείνει 2 εβδομάδες εκτός εργασίας.

Πιθανές επιπλοκές

Αιμάτωμα

Στην περίπτωση αυτή αίμα συγκεντρώνεται κάτω από το δέρμα. Αυτό συμβαίνει περίπου στο 5% των ασθενών και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι απαραίτητο ο ασθενής να επιστρέψει στο χειρουργείο για την αφαίρεση του αιματώματος και την επανατοποθέτηση παροχέτευσης.

Φλεγμονή τραύματος

Δεν είναι συνήθης επιπλοκή, μπορεί να συμβεί όμως αν ο υπογνάθιος αδένας φλεγμαίνει. Η επιπλοκή αυτή απαιτεί τη χορήγηση αντιβιοτικών. Αν υπάρχει συλλογή πύου (απόστημα) κάτω από το δέρμα, πρέπει να παροχετευτεί.

Αδυναμία του κάτω χείλους

Υπάρχει ένα πολύ σημαντικό νεύρο που περνά κάτω από το σαγόνι και πολύ κοντά στον υπογνάθιο αδένα. Είναι υπεύθυνο για την κίνηση του κάτω χείλους. Εάν τραυματιστεί κατά τη διάρκεια της επέμβασης μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία του κάτω χείλους. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με το νεύρο, σπάνια όμως μπορεί να εμφανιστεί αδυναμία του κάτω χείλους ιδιαίτερα όταν ο αδένας φλεγμαίνει ή όταν το νεύρο είναι κολλημένο στον όγκο. Η αδυναμία αυτή είναι συνήθως παροδική και κρατάει 6-12 εβδομάδες. Σπανιότατα, όμως μπορεί να είναι μόνιμη

Μούδιασμα στο πρόσωπο και το αυτί

Το δέρμα γύρω από την τομή μπορεί να είναι μουδιασμένο μετά την επέμβαση. Το μούδιασμα αυτό βελτιώνεται μέσα στους επόμενους 3 μήνες

Μούδιασμα της γλώσσας

Το νεύρο που είναι υπεύθυνο για την αίσθηση της γεύσης και της αφής της μισής γλώσσας περνά πολύ κοντά στον πόρο του αδένα. Πολύ σπάνια, μπορεί να τραυματιστεί. Στην περίπτωση αυτή, ο ασθενής αισθάνεται τη γλώσσα του μουδιασμένη μετά την επέμβαση. Αυτό συνήθως περνά μέσα σε μερικές μέρες ή εβδομάδες

Τραυματισμός του νεύρου που κουνά τη γλώσσα

Ένα άλλο νεύρο που περνά πολύ κοντά στον αδένα είναι αυτό που νευρώνει του μύες που κινούν τη γλώσσα στην πλευρά που είναι ο αδένας. Είναι πολύ ασυνήθιστο το νεύρο αυτό να τραυματιστεί. Ακόμα και αν συμβεί κάτι τέτοιο σπάνια ο ασθενής μπορεί να το αντιληφθεί.

Μπορεί να παρατηρήσω ξηροστομία μετά την επέμβαση;

Όχι. Στο σώμα μας υπάρχουν πολλοί σιελογόνοι αδένες που παράγουν αρκετό σάλιο ακόμα και αν αφαιρεθεί ο ένας υπογνάθιος αδένας.